Tocqueville. Biografia myśli | J. Tokarski

Nauka polityki nie była dla Tocqueville’a beznamiętnie i na chłodno prowadzonym badaniem. Pozostawała ściśle związana z tym, na ile człowiekowi uda się zrealizować własne człowieczeństwo. Celem filozofii politycznej było poszukiwanie lepszych form ludzkiego życia – zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i zbiorowym. A w takiej perspektywie opis nie może być aksjologicznie neutralny: nie można opisywać tyranii, nie wartościując jej zarazem jako wyraźniej gorszej od społeczeństwa wolnych obywateli. Również w samo owo poszukiwanie wpisana była granica: stworzenie ustroju doskonałego było dla francuskiego myśliciela czymś niemożliwym, podobnie jak całkowite przekształcenie natury.

Inaczej niż Platon czy Arystoteles, Tocqueville ujmował politykę przede wszystkim jako to, co rozgrywa się pomiędzy ludźmi. Dlatego w jego myśli centralne znaczenie zajmowało nie pytanie o to, kto rządzi (jeden, nieliczni czy wielu), ale o to, w jaki sposób ludzie odnoszą się do siebie, jaki panuje pomiędzy nimi układ społeczny. „Podstawowe pojęcia, jakie ludzie tworzą odnośnie do rządzenia, nie są całkowicie arbitralne – pisał. – W każdej epoce rodzą się ze stanu społecznego i umysł w większym stopniu przyjmuje je niż tworzy”. Nawet filozofia nosiła ślady społecznej natury człowieka. Epoka demokratyczna, której świt mógł na własne oczy zobaczyć w Stanach Zjednoczonych, stanowiła być może najistotniejsze przeobrażenie owej natury w całych dziejach. Wcześniej wszystko było ułożone wokół osi pionowej, teraz
wszystko miało zostać zorganizowane wokół osi poziomej. Relacjami pomiędzy ludźmi rządzić miały odtąd nowe zasady, dlatego do ich opisania konieczna była nowa nauka polityki.

Tytuł: Tocqueville. Biografia myśli
Autor: Jan Tokarski
ISBN  978-83-954549-2-9
Rok wydania: 2025
ilość stron: 555

Wydawca: Stowarzyszenie Kulturalno-Edukacyjne „Kolegium Gdańskie”/Biblioteka „Przeglądu Politycznego”